Umowa na zastępstwo - jakie prawa i obowiązki ma pracownik?

Po nowelizacji Kodeksu Pracy w 2016 roku umowa na zastępstwo została włączona do umów na czas określony. W związku z tym osoby zatrudnione na jej podstawie obowiązuje okres wypowiedzenia określony prawem pracy, a także taki sam sposób naliczania urlopu, jak w przypadku umowy na czas określony. Co jeszcze należy wiedzieć o umowie na zastępstwo?

Umowa na zastępstwo z definicji jest rodzajem stosunku pracy, który wykonywany jest na danym stanowisku, w określonym czasie, a zatrudniany pracownik wykonuje obowiązki, które pierwotnie należały do osoby przebywającej na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, urlopie bezpłatnym albo urlopie naukowym. Dzięki zastępstwu możliwe jest zachowanie ciągłości pracy na danym stanowisku.

Według Kodeksu Pracy po nowelizacji w 2016 roku, umowa na zastępstwo już formalnie nie istnieje. Została bowiem zastąpiona umową o pracę na czas określony. Jednak warto pamiętać, że umowa na zastępstwo, nawet jeśli przez prawo nazywana jest inaczej, powinna zachować swoją specyfikę. Nie obejmuje zatem limitu trzech kolejnych umów podpisywanych łącznie na 3 i 33 miesiące.

Pracodawca powinien określić termin zakończenia współpracy na zastępstwie jako datę powrotu pracownika, przebywającego na urlopie czy zwolnieniu lekarskim. Z racji tego, że jego nieobecność może się skrócić lub wydłużyć, takie rozwiązanie czyni umowę na zastępstwo bardziej elastyczną i nie wymaga wprowadzania zmian.

Zakończenie współpracy drogą wręczenia wypowiedzenia następuje na tych samych zasadach, co w przypadku umów na czas określony. Okres wypowiedzenia ustalany jest w dokumencie lub według przepisów Kodeksu Pracy z 2016 roku. Te natomiast przewidują 2-tygodniowy okres wypowiedzenia dla zatrudnionych na czas krótszy niż pół roku, miesięczny dla zatrudnionych dłużej niż pół roku oraz 3-miesięczny w przypadku osób zatrudnionych na okres co najmniej 3 lat.

Umowy na czas określony i umowa na zastępstwo różnią się jednak w przypadku, gdy osoba zastępująca pracownika właściwego zachodzi w ciążę. W pierwszym dokumencie istnieje zapis przewidujący przedłużenie umowy do dnia porodu, jeśli ważność umowy dobiega końca po rozpoczęciu 3. miesiąca ciąży. Jednak przepisy dotyczące umowy o pracę na zastępstwo nie regulują tej kwestii, przez co rozwiązywana jest ona z dniem wygaśnięcia ważności, niezależnie od tego, jak zaawansowana jest ciąża pracownicy zastępczej.

Umowa na zastępstwo to regularna umowa o pracę, dlatego urlop wypoczynkowy naliczany jest w taki sam sposób. Oznacza to, że z każdym miesiącem osoba zatrudniona nabywa prawo do 1/12 z pełnej puli urlopu rocznego. Dlatego zatrudniona na 6 miesięcy osoba ze stażem pracy nieprzekraczającym 10 lat, której przysługuje 20 dni urlopu wypoczynkowego, nabędzie prawo do 10 dni wolnych. Pracownicy, których staż pracy jest dłuższy niż 10 lat, mogą wykorzystać 26 dni urlopu. Zatem osoba zatrudniona na umowę na zastępstwo na 6 miesięcy będzie mogła odebrać 13 dni urlopu.