Jak zostać sędzią?

Sędzia to jeden z zawodów zaufania publicznego i cieszący się uznaniem społecznym. Droga do pozostania sędzią jest jednak długa i wiąże się m.in. z koniecznością ukończenia studiów prawniczych.

Codzienna praca sędziego polega na wydawaniu wyroków w sprawach, które należą do właściwości sądów. By móc wydać sprawiedliwy wyrok, sędzia musi odpowiednio wcześniej zapoznać się z faktami, okolicznościami czy zeznaniami świadków. W tym celu przeprowadza się postępowanie dowodowe na sali rozpraw. Gdy zostaje ono pominięte, sędzia wydaje tzw. wyrok zaoczny.

Sędziowie pracują nie tylko w sądach – mogą pełnić obowiązki również np. w Trybunale Stanu. Warto przy tym pamiętać, że sędzia może orzekać w różnych sądach, np. rejonowym czy okręgowym. Od miejsca pracy zależy nie tylko jego zakres obowiązków, lecz także wysokość wynagrodzenia.

Podstawą jest ukończenie studiów prawniczych. To właśnie one otwierają drogę do kariery sędziowskiej. By jednak móc orzekać w sprawach, kandydaci na sędziów muszą również odbyć aplikację sędziowską (przed reformą była aplikacja ogólna).

By dostać się na aplikację sędziowską, kandydaci muszą:

• posiadać obywatelstwo polskie,
• korzystać z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
• posiadać nieposzlakowaną opinię,
• nie być skazanymi prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.

Ważne jest też, by zdrowie kandydata pozwalało mu wykonywać obowiązki aplikanta sędziowskiego. Niezbędne jest też wniesienie stosownej opłaty – jej wysokość określa Minister Sprawiedliwości.

Aplikację sędziowską rozpoczynają wyłącznie kandydaci, którzy zdali egzamin składający się z dwóch części: testu (sprawdza wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa) i pracy pisemnej (sprawdza umiejętność stosowania argumentacji prawniczej).

Aplikacja sędziowska trwa 48 miesięcy. Osoby, które zostały na nią przyjęte, odbywają w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury zajęcia teoretyczne i praktyki (30 miesięcy), a następie rozpoczynają pracę na stanowisku referendarza sądowego (18 miesięcy).

W trakcie trwania aplikacji sędziowskiej, a dokładniej po zakończeniu części teoretycznej i praktyk, aplikanci przystępują do egzaminu. Ten składa się z dwóch części: pisemnej i ustnej. Uzyskanie pozytywnej oceny na egzaminie oznacza, że kandydat będzie mógł wkrótce zasiąść na sali sądowej i wydawać wyroki.

Obowiązkiem sądów jest wydawanie wyroków w oparciu o aktualne przepisy prawa. Oznacza to, że sędzia powinien być bezstronny. W pracy sprawdzą się zatem osoby, które potrafią oddzielić emocje od faktów i tylko na podstawie faktów wydawać wyroki.

Choć sędzia nie musi orzekać w wydziale karnym, to z pewnością powinien być silny psychicznie. W ostatnich latach dużo mówi się o przygotowaniu sędziów do wykonywania pracy – większość z nich styka się z salą sądową już na studiach, ale nie oznacza to, że rzeczywiście są oni przygotowani do zapoznawania się często z drastycznym materiałem dowodowym.

Wynagrodzenie sędziów jest ustalane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w drodze rozporządzenia. Nie oznacza to jednak, że każdy sędzia zarabia tyle samo – zarobki są uzależnione zarówno od stażu pracy, jak i pełnionej funkcji. I tak, najniższe wynagrodzenie otrzymują sędziowie zatrudnieni w sądach rejonowych. Wyższe jest przyznawane tym, którzy orzekają w sądach okręgowych. Najlepiej zarabiają zaś sędziowie sądów apelacyjnych.

Poza podstawowym wynagrodzeniem, sędziowie mogą liczyć również na dodatki. Najpopularniejszymi są: dodatek funkcyjny i za długoletnią pracę (naliczany co 6 lat). I tak, sędzia sądu rejonowego, który dopiero rozpoczął pracę, może liczyć na wynagrodzenie w wysokości ok. 6500 tys. zł. Sędzia sądu apelacyjnego nie zarobi mniej niż 8 tys. zł i to w momencie rozpoczęcia pracy.

Jeszcze inne wynagrodzenia dotyczą sędziów Sądu Najwyższego. Na konto sędziego, który dopiero zaczął orzekać w tym sądzie, nie wpłynie mniej niż 9 tys. zł. Sędziowie mogą również liczyć na dodatki funkcyjne – taki przysługuje m.in. rzecznikowi prasowemu.

Zapotrzebowanie na sędziów określa Minister Sprawiedliwości, wydając stosowne rozporządzenie. W praktyce zatem każdego roku limit przyjęć na aplikację sędziowską może być inny. Osoby zainteresowane ukończeniem właśnie tej aplikacji, powinny wziąć to pod uwagę. Pamiętać trzeba również o konkurencji – na aplikację sędziowską jest wielu chętnych, głównie z uwagi na fakt stabilnego zatrudnienia.

• stabilne zatrudnienie,

• ciekawa praca,

• bardzo dobre zarobki i jasna ścieżka kariery,

- duża odpowiedzialność,

- konieczność bycia bezstronnym,

- konieczność ciągłego dokształcania się i śledzenia zmian w prawie.