Urlop na żądanie - kiedy można go wziąć?

Każdemu pracownikowi uprawnionemu do urlopu wypoczynkowego, na jego żądanie, pracodawca, na podstawie art. 167 [2] kodeksu pracy, jest zobowiązany udzielić urlopu na żądanie. Jest on częścią rocznego urlopu wypoczynkowego pracownika licząca 4 dni, która jest udzielana w innym trybie niż urlop wypoczynkowy ponieważ nie jest objęty planem urlopów. Pracownik nabywa do niego prawo po przepracowaniu jednego miesiąca w przypadku pierwszego urlopu lub z dniem 1 stycznia roku kalendarzowego następującego po roku, w którym pracownik podjął pierwszą pracę.

Pracownik musi zgłosić zamiar skorzystania z urlopu na żądanie najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia. Zawiadomienie o zamiarze skorzystania z urlopu może zostać dokonane w dowolnej formie: osobiście, telefonicznie lub nawet e-mailem istotne jest jednak aby ta informacja skutecznie dotarła do pracodawcy. Pracownik nie jest zobowiązany do informowania pracodawcy o powodach z jego korzystania. Pracodawca co do zasady jest związany wnioskiem pracownika i nie może odmówić mu udzielenia urlopu na żądanie.

Odmowa udzielenia urlopu na żądanie może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych np. kiedy pracodawca powołuje się na art. 8 kodeksu pracy, a więc wówczas gdy pracownik korzysta ze swojego prawa w sposób sprzeczny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub z zasadami współżycia społecznego przykładowo gdy nagle urlopu zażąda członek kadry zarządzającej zakładem, który jest w dniu objętym żądaniem urlopu niezbędny do prowadzenia zaplanowanych wcześniej ważnych rozmów z kontrahentem.

W tej sytuacji pracodawca może potraktować nieobecność pracownika jako nieusprawiedliwioną. Pracodawca może również odmówić pracownikowi skorzystania z urlopu na żądanie w przypadku gdyby było to sprzeczne z zasadą dbałości o dobro zakładu pracy zgodnie z art. 100 § 2 pkt 4 kodeksu pracy. Jeśli jednak nie zachodzą jakieś szczególne okoliczności, pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu na żądanie. Należy jednak zaznaczyć, że pracownik nie może rozpocząć korzystania z urlopu dopóki pracodawca nie wyrazi na to zgody nawet gdyby odmowa udzielenia urlopu była bezpodstawna, w takim przypadku pracodawcy grozi sankcja grzywny na podstawie art. 282 § 1 pkt 2 kodeksu pracy ponieważ stanowi to wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Natomiast jeżeli chodzi o odwołanie pracownika z urlopu udzielonego na żądanie to zgodnie z art. 167 kodeksu pracy pracodawca może tego dokonać tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Chodzi tu o sytuacje, w których nieobecność pracownika w pracy spowodowałaby poważne zakłócenia w procesie pracy, przykładowo gdy pracownik jest potrzebny do usunięcia awarii lub z powodu choroby pracownika, który zastępuję pracownika przebywającego na urlopie.