Uprawnienia niepełnosprawnych z zakresu prawa pracy
Sytuację osób niepełnosprawnych w stosunkach pracy, tak jak wszystkich innych pracowników, regulują przepisy prawa pracy, przede wszystkim Kodeksu pracy. Niezależnie od tego obowiązują przepisy szczególne, które przyznają osobom niepełnosprawnym określone uprawnienia, mające na celu wyrównanie szans tej grupy osób.
Przepisy te zawarte są zarówno w Kodeksie pracy, jak i w Ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Zakaz dyskryminacji - zasada równego traktowania Jedną z podstawowych zasad pracy jest zawarty w art. 113 zakaz dyskryminacji (bezpośredniej lub pośredniej) z jakiejkolwiek przyczyny, w tym z powodu niepełnosprawności. Ma on na celu urzeczywistnienie zasady równego traktowania szczegółowo opisanej w rozdziale IIa artykułu "Równe traktowanie w zatrudnieniu", zgodnie z którą pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn, którego skutkiem jest w szczególności:
1. odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy,
2. niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą,
3. pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe - chyba, że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami.
* Skutki naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu*
Postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające tę zasadę są nieważne. W konsekwencji zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy lub w razie braku takich przepisów - postanowienia te należy zastąpić odpowiednimi postanowieniami nie mającymi charakteru dyskryminacyjnego.
Osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej, niż minimalne wynagrodzenie za pracę, które od 1 stycznia 2005 r. wynosi 849 zł.
UWAGA! Skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia.
Podstawa prawna: art. 113, art. 18, art. 183a - art. 183e Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 nr 21, poz. 94 ze zm.)
Mariusz Świerczyński
Więcej informacji w portalu www.niepelnosprawni.info
